Llwybrau Llechi

O ddiwedd y 18ed Ganrif hyd at gychwyn yr 20ed Ganrif roedd cymunedau dyffrynnoedd llechi Gwynedd – Ogwen, Peris, Nantlle, Blaenau Ffestiniog a Chorris – yn ardaloedd diwydiannol prysur a deinamig. Rhyngddynt roedd dros 60 o chwareli a mwynfeydd yn cyflogi dros 18,000 o bobl. Creodd y chwarelwyr a’u teuluoedd gymunedau unigryw oedd yn bennaf yn Gymraeg eu hiaith ac Anghydffurfiol eu crefydd. Newidiodd y diwydiant llechi’r tirwedd, a gwelir hyd heddiw y tomenni o wastraff llechi, adeiladau’r chwareli ac olion y rheilffyrdd. Roedd y rhwydwaith o lwybrau a grëwyd er mwyn cysylltu’r mân bentrefi i’r chwareli, ysgolion, capeli a’r wlad o’u cwmpas yr un mor bwysig. Mae llawer o’r llwybrau yma ar agor o hyd. Maent yn cynnig cyfle i gerddwyr ddarganfod y dyffrynnoedd, ble gwelir fod llawer mwy iddynt na llechi yn unig. Wrth gerdded cewch olygfeydd ysblennydd o’r mynyddoedd, ynghyd â chip olwg ar waith a ffordd o fyw y chwarelwyr.

Llwybr Llechi Eryri

Mae Llwybr Llechi Eryri yn llwybr cylch 85 milltir sydd newydd cael ei lansio. Mae'r llwybr yn galluogi cerddwyr i ddarganfod treftadaeth diwydiannol pentrefi chwarelyddol Eryri, sydd yn cychwyn yn Aber Ogwen, ger Bangor ac yn gorffen ym Methesda. Mae'r llwybr yn uno pentrefi, sydd yn cynnwys: Bethesda, Llanberis, Rhyd Ddu a Ffestiniog.

Route map 2

Un o brosiectau diweddaraf Llwybr Llechi Eryri yw prosiect dehongli treftadaeth y chwareli llechi sydd yn cynnwys hel atgofion, straeon, creiriau a lluniau o bump cymuned yn ystod 2016 – 2017 ac mae posib gweld a gwrando ar yr holl waith yma: https://www.snowdoniaslatetrail.org/index.php/lleisiau-r-llechi.html